Termin ajurweda składa się z dwóch sanskryckich słów: ayus – życie i veda – wiedza. Ajurweda rozwinęła się w ciągu tysięcy lat jako całościowy, zaskakująco rozwinięty system medyczny traktujący ludzki organizm jako niepodzielną całość.

Nauka ta może z dumą spoglądać wstecz na swój bogaty skarbiec klasycznej literatury; część spośród liczących ponad 3500 lat tekstów jest używana po dziś dzień. Najistotniejsze spośród nich to Wielka Trylogia składająca się z Charaka sanhita, Suśruta sanhita i Ashtanga sangraha. Pierwszy tekst jest dziełem czysto medycznym, w którym dokonano podziału medycyny oraz zebrano informacje o lekach i ziołach pochodzenia naturalnego (farmakognozja). Suśruta opisuje tradycję chirurgiczną, a w ostatnim, najmłodszym dziele omówione zostały sposoby na długie i wolne od cierpień życie, dobre zdrowie, prawidłowe odżywianie, zwrócono również uwagę na znaczenie smaku i bioenergie, których równowaga decyduje o stanie psychofizycznym naszego ciała.

Podstawową zasadą ajurwedy jest związek umysłu i ciała – umysł wywiera najgłębszy wpływ na ciało, w związku z tym największą rolę w procesie powrotu do zdrowia odgrywa świadomość

Główne cele Ajurwedy to:

- Profilaktyka – utrzymanie organizmu jak najdłużej przy zdrowiu

- Postawienie prawidłowej diagnozy w przypadku zaburzenia

- Wyleczenie już chorego organizmu

Koncepcja pięciu elementów:

Eter (przestrzeń) skorelowany z: dźwiękiem i mową (uszy, struny głosowe)

Powietrze (ruch) skorelowany z: dotykiem, chwytaniem (skóra, ręka)

Ogień (energia) skorelowany z: wzrokiem, ruchem (oczy, stopy)

Woda (spójność) skorelowana ze: smakiem, rozmnażaniem (język, narządy płciowe)

Ziemia (spójność) skorelowana z: zapachem, wydalaniem (nos, odbyt)

Pięć elementów tworzy trzy dosze:

Vata: eter i powietrze

Pitta: ogień (i woda)

Kapha: woda i ziemia

Vata posiada cechy eteru i powietrza: suchość, lekkość, delikatność, przenikliwość, przejrzystość.

Pitta posiada cechy ognia i wody: jest gorąca, ostra, kwaśna, ciekła, ruchliwa i nieco oleista.

Kapha przejmuje właściwości ziemi: jest ciężka, zimna, oleista, stabilna, śluzowata i słodka.

Ciało ludzkie składa się ze wszystkich pięciu elementów, choć niewątpliwie największą rolę odgrywają w nim żywioły wody i ziemi, które konstytuują kości, mięśnie i narządy wewnętrzne. We wszystkich pustych przestrzeniach, jak tchawica, gardło, przełyk, zatoki dominuje żywioł eteru; powietrze występuje natomiast w płucach, naczyniach i kanałach odżywczych kości. Do ognia należy cały proces trawienia. Każdy człowiek jest jedyna
w swoim rodzaju kombinacją żywiołów. Są one w stanie homeostazy – sobie przynależnej równowadze i podlegają samoregulacji. Dlatego też to, co dla jednego organizmu może być lekiem, dla innego może stanowić zagrożenie. Jeden lub więcej żywiołów, jeśli występuje  w nadmiarze i burzy naturalną równowagę, powoduje stan patologiczny. Aby ją przywrócić należy znaleźć substancję a działaniu przeciwnym do tej w przewadze. Prosta zasada ajurwedy mówi, że jednakowe nawzajem się wzmacnia, a niejednakowe (różne) wzajemnie się osłabia.

Ajurweda działa przez:

- Dietę

- Ziołolecznictwo

- Masaże

- Aromaterapię

- Terapię kolorami

- Techniki oczyszczające

- Ćwiczenia fizyczne

- Korekcję sposobów myślenia

- Pracę z oddechem

Typ konstytucyjny:

Każdy człowiek rodzi się z unikalną dla siebie podstawową konstytucją. Równowaga między bioenergiami tworzy konkretną jednostkę i determinuje cały osobniczy układ psychofizyczny. Nie ma dwojga ludzi o takiej samej konstrukcji psychosomatycznej, o takim samym układzie sił vata, pitta i kapha. Dlatego też każdy reaguje inaczej na takie same bodźce, inaczej odbiera wszystko to, co związane jest z jego osobą.

Wrodzony psychosomatyczny wzór każdego człowieka, osobisty kod nazwany jest w ajurwedzie prakriti. Prakriti każdego człowieka oznacza pierwotną równowagę bioenergii w jego ciele; obrazuje jaki jest udział każdej z sił w konkretnej jednostce – w ajurwedzie wyróżnionych zostało dziesięć schematycznych typów prakriti: trzy z nich to czyste typy vata, pitta i kapha, pozostałe sześć to mieszane typy, składające się z dominacji dwóch sił i jeden typ, w którym nie da się wyróżnić przewagi żadnej z doszy. Konstytucja ta wyznacza siłę metabolizmu, która determinuje z kolei reakcje ciała i umysłu na zewnętrzne bodźce oraz kreuje siły obronne organizmu.

Konstytucja i towarzyszące jej tendencje zostają ustalone na całe życie, ale równowaga może zostać zaburzona przez takie czynniki jak klimat, styl życia, praca, emocje, środowisko czy dieta. Wytrącone z balansu (bycie w balansie nie oznacza oczywiście, jak sądzą niektórzy, równych proporcji vata, pitta i kapha w organizmie konkretnej jednostki), nasze prakriti staje się vikriti – konstytucją „w danym momencie” i jest podstawą wszelkich zaburzeń. U idealnie zdrowej osoby, układ psychofizyczny z momentu poczęcia jest identyczny z jego stanem na dany, konkretny moment. Proporcje vikriti równe są proporcjom prakriti. Jeśli występują jakieś różnice rozpoczyna się dominacja vikriti – stan zaburzenia, który wymaga leczenia.

Ajurweda kładzie ogromny nacisk na zrozumienie i zaakceptowanie swojej prakriti. Dzięki rozpoznaniu cech sił, które rządzą konkretną jednostką, jest ona w stanie uchronić się przed niesprzyjającymi czynnikami, chorobami i gwałtownymi reakcjami emocjonalnymi. Wiedząc do jakich chorób ma skłonność osoba o przewadze danej doszy, można skutecznie im przeciwdziałać, a gdy już dojdzie do stanu chorobowego, zaplanować odpowiednią kurację leczniczą. Poza tym, poprzez rozpoznanie konstytucji osób z otoczenia konkretnego człowieka, jest on w stanie zrozumieć dlaczego zachowują się w taki, a nie inny sposób i prognozować ich reakcje. Pozwoli to nauczyć się takiej współpracy, by zachować maksimum interpersonalnej harmonii. Biorąc pod uwagę, że konstytucja wpływa na emocje, wygląd, pożądane smaki i aromaty, aktywność fizyczną i preferencje seksualne, warto zdać sobie sprawę, jak uchwycenie własnego prakriti może pomóc w zrozumieniu samego siebie i dać wskazówki, jak udoskonalić własne życie.

Biorąc pod uwagę typ konstytucyjny, system ajurwedy udziela bezcennych wskazówek jak dbać o zdrowie, daje silne terapeutyczne narzędzia i lekarstwa. Wyjaśnia znaczenie dobrego trawienia i daje rady, jak je wzmocnić; pokazuje jakie formy aktywności fizycznej są najodpowiedniejsze dla określonego typu psychosomatycznego, ustala dzienne i sezonowe „reżimy”, metody życia zgodne z naturalnym cyklem przyrody, podaje metody budowania odporności organizmu oraz szeroko opracowane naturalne, bezpieczne sposoby radzenia sobie z powszechnymi chorobami, naucza jak oczyścić i odmłodzić ciało i umysł oraz jak użyć medytacji czy ćwiczeń oddechowych do poradzenia sobie ze stresem, wyjaśnia wreszcie jak zbawienny wpływ może mieć terapia oparta na dźwiękach, kolorach czy aromatach.

autor: Monika Ptak, w PraPełni prowadzi wykłady, konsultacje i warsztaty.

Najbliższe 17 grudnia 2011r. - zobacz więcej